Creative Commons License
Zdjęcia są dostępne
wg licencji Creative Commons
-Podanie autorstwa
("przemyski.blox.pl")
-Użycie niekomercyjne
-Bez utworów zależnych
2.5 Polska
.






Przeszukaj zasoby strony:
Blog > Komentarze do wpisu

Kopiec Tatarski

Czyżby miał być to najstarszy, istniejący do dzisiaj pomnik przeszłości miasta? W Małopolsce mamy jeszcze kopce Krakusa i Wandy, kopiec Salve Regina w Sandomierzu…Te obiekty, zwane przez archeologów „wielkimi kopcami małopolskimi” od dawna ciekawiły zarówno zwykłych ludzi, jak i naukowców. Co zastanawiające, występują zawsze w pobliżu dawnych ośrodków władzy plemiennej i wczesnopiastowskiej. Na tle innych obiektów archeologicznych naszego kraju, te wyróżniają się ogromnymi rozmiarami – średnica może przekraczać nawet 50 metrów, przy minimalnej wysokości 10 metrów.

Przemyśl kopiec tatarski

Od średniowiecza kopcom przypisywano rozmaite funkcje, łączono je z legendarnym zdarzeniami, które miały mieć miejsce w „zamierzchłych czasach”. W Przemyślu istnieje kilka legend na temat Kopca Tatarskiego, pamiętam że niektóre z nich opowiadał mi jeszcze dziadek. Według jednych, kopiec miał być grobem mitycznego założyciela miasta, księcia Przemysława, według innych miał być miejscem pochówku tatarskiego chana, poległego w bitwie. Pamiętam zasłyszaną od kogoś opowieść, jakoby Tatarzy, w geście szacunku dla zmarłego, mieli usypać kopiec czerpiąc ziemię za pomocą swoich czapek… Spotkałem się też z opowieściami, w których kopiec miał być punktem obserwacyjnym, z którego ostrzegano miasto przed nadchodzącymi wrogimi wojskami, w dodatku połączonym możliwościami sygnalizacyjnymi z innymi kopcami (tutaj czytelnikom mogą przypomnieć się podobne sceny z „Władcy Pierścieni”). To wszystko jedynie legendy, ale tworzące specyficzny klimat tego miejsca i wpływające na tożsamość miasta położonego pod nim.

Kopiec do dziś dominuje nad Przemyślem, usypany na szczycie szerokiego wzgórza. Kiedyś na jego szczycie stała kapliczka św. Leonarda, widoczna na wielu dawnych rycinach, w tym na słynnym sztychu Brauna, z Civitates Orbis Terrarum. Wiadomo też, że wokół kaplicy istniał niewielki cmentarz. Jeszcze w XIX wieku okoliczna ludność odbywała tu pielgrzymki w drugim dniu świąt Wielkiej Nocy…

Przemyśl kopiec tatarski

Zagadkę Kopca Tatarskiego usiłowano rozwiązać przeprowadzając tam kilkukrotnie badania archeologiczne. Nie wykazały one niczego szczególnego, poza zagadkową obecnością rumoszu skalnego i kilku wczesnośredniowiecznych fragmentów ceramiki. Wykazano natomiast, że kopiec posadowiony został na litej skale (co od razu wykluczyło wątek „grobowy”), a w jego pobliżu wznosiły się niegdyś inne, mniejsze kopce – czyli, że kompleks mógł stanowić jakieś centrum plemienne Lędzian, słowiańskiego plemienia zajmującego niegdyś tereny nad Sanem. Prawdopodobnie wystająca już wcześniej ponad powierzchnię wychodnia skalna została w „bliżej nieokreślonej przeszłości” nadsypana, przez co powstał dzisiejszy kopiec. Obecnie naukowcy podkreślają przede wszystkim znaczenie symboliczne kopców, związanie ich ze znaczącymi ośrodkami dawnej władzy plemiennej. Nie wyklucza się (choć nie ma na to żadnych dowodów) istnienia pochówku tzw. nakurhanowego - był to zwyczaj istniejący wśród Słowian, polegający na tym, że właściwy grobowiec, zbudowany z drewna wznosił się na szczycie kopca. W takim kontekście Kopiec Tatarski mógłby być zachowaną podstawą właściwego pochówku. Na przestrzeni wieków nie można wykluczyć także pełnienia przez obiekt jakiś funkcji obeserwacyjnych.

Nurtujące pozostaje pytanie, dlaczego podobne kopce nie występują w innych regionach Polski - ani w Wielkopolsce, gdzie formowało się państwo Polan, ani na Pomorzu, gdzie mamy licznie udokumentowane ślady pobytu Skandynawów, szczególnie rozmiłowanych w budowie kopców i kurhanów. Dlatego małopolskie kopce należy uznać raczej za regionalną osobliwość, pochodzącą z czasów, które historycy i archeolodzy określają jako „okres formowania się struktur protopaństwowych”. Niestety, archeologia jest nauką, która bardzo często dostarcza więcej nowych pytań, niż gotowych odpowiedzi.

[Przy pisaniu artykułu korzystałem z książki Andrzeja Buko, Archeologia Polski Wczesnośredniowiecznej, Warszawa 2005]

Przemyśl widok

A tak wygląda część miasta widziana z bezpośrednich okolic kopca - ze wzgórza Zniesienie

czwartek, 04 stycznia 2007, jsherburt

Polecane wpisy

  • 620 lat odnowienia praw miejskich

    Jest z tą rocznicą pewien problem. Z jednej strony Przemyśl cierpi na głód historycznych rocznic, bo ta największa - 1000-lecie istnienia na kartach historii, p

  • Krystyn

    Na Placu na Bramie stoi, pogrążony w militarnym uniesieniu: Krystyn Szykowski wysławił się tym, że... Pamięć o Szykowskim i bitwie pod Kormanicami to jeszcze j

  • "Pierwsza węgiersko-galicyjska kolej żelazna"

    zwana też "magistralą transkarpacką". Stan obecny: Z przewodnika po Bieszczadach wydawnictwa "Rewasz" (wycofany z nowszych wydań rozdział &

Komentarze
2007/01/05 23:30:34
fajne macie widoczki z tych pagórków, a na marginesie nie wiedziałem że w Przemyślu jest kopiec